BAĞIMSIZ DENETİM NEDİR?

          

Cahit YERCİ, MA, YMM               

 

Bağımsız Denetim Yönetmeliği’nde (BDY’de) bağımsız denetimin tanımı yapılmıştır. Buna göre, “bağımsız denetim, finansal tablo ve diğer finansal bilgilerin, finansal raporlama standartlarına uygunluğu ve doğruluğu hususunda, makul güvence sağlayacak yeterli ve uygun bağımsız denetim kanıtlarının elde edilmesi amacıyla, denetim standartlarında öngörülen gerekli bağımsız denetim tekniklerinin uygulanarak defter, kayıt ve belgeler üzerinden denetlenmesi ve değerlendirilerek rapora bağlanması”nı ifade etmektedir.

http://www.linkedin.com/pub/cahit-yerci/31/420/b78

FİNANSAL TABLOLAR (Yeni TTK Uyarınca)

 

 

Yazar: Cahit YERCİ

(cahityerci@gmail.com)

 

1. İki Finansal Tablo

 

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK),  

 

§  bilanço,

§  gelir tablosu,

olmak üzere iki finansal tablo öngörmüştür (Yeni TTK m. 68). Söz konusu finansal tabloların, yönetim kurulunca, bilanço gününü izleyen hesap döneminin ilk üç ayı içinde hazırlanması ve genel kurula sunulması gerekmektedir (Yeni TTK m. 514).

 

2. Finansal Tablo İlkeleri

 

·   Finansal tabloların açık ve anlaşılır olması gerekir.

·   Finansal tablolar, “dürüst resim ilkesi” ne göre çıkarılır. Buna göre, anonim şirketlerin finansal tabloları, şirketin, malvarlığını, borç ve yükümlülüklerini,  öz kaynaklarını, faaliyet sonuçlarını,

 

-       tam olarak gösterecek şekilde,

-     anlamaya olanak verecek şekilde,

-       karşılaştırmaya olanak verecek şekilde,

-       ihtiyaçlara ve işletmenin niteliğine uygun bir şekilde,

-       şeffaf, dürüst ve güvenilir olarak yansıtacak şekilde,

-       aynen ve aslına sadık surette yansıtacak şekilde,

 

çıkarılır.

 

·      Bilançoda,

 

-     duran varlıklar,

-     dönen varlıklar,

-     özkaynaklar,

-     borçlar,

-     dönem ayırıcı hesaplar (peşin ödenen giderler ve peşin tahsil edilen gelirler),

 

ayrı kalemler halinde gösterilir ve yeterli ayrıntıya inilerek sınıflandırılır. 

 

·      Türkiye Muhasebe Standartları’nda (TMS’de) aksi öngörülmediği ve aksine bir hüküm olmadığı takdirde, bilançonun, ticari işletmenin,

 

-     bütün varlıklarını,

-     bütün borçlarını,

-     peşin ödenen giderlerini,

-     peşin tahsil edilen gelirlerini,

 

doğru şekilde değerlenmiş olarak göstermesi zorunludur. Aktif ve pasif kalemler, bilançoda, hem tamamen hem de doğru değerlenmiş olarak yer alacaktır.

 

·      Bilançoda, aktif ve pasif kalemler birbiriyle mahsup edilmeden (netleştirilme yapılmadan)  gösterilir.  

 

·   Kuruluş giderleri aktifleştirilmez.

 

·   Gerçekleşmesi şüpheli yükümlülük ve askıdaki işlemlerden doğabilecek muhtemel kayıplar için karşılık ayrılır.

 

·   Bir önceki dönemin kapanış bilançosundaki değerler ile faaliyet döneminin açılış bilançosundaki değerler birbirinin aynı olmalıdır (“bilançonun değersel özdeşliği” ya da “karşılaştırılabilirlik”).

 

·   Fiilî veya hukuki duruma aykırı olmadıkça, değerlemelerde işletme faaliyetinin sürekliliğinden hareket edilir.

 

·   Bilanço kapanış gününde, varlıklar ve borçlar teker teker değerlendirilir.

 

·   Değerleme ihtiyatla yapılmalıdır; özellikle de bilanço gününe kadar doğmuş bulunan bütün muhtemel riskler ve zararlar, bilanço günü ile yılsonu finansal tablolarının düzenlenme tarihi arasında öğrenilmiş olsalar bile, dikkate alınır; kazançlar bilanço günü itibarıyla gerçekleşmişlerse hesaba katılır. Değerlemeye ilişkin olumlu ve olumsuz farkların dönem sonuçlarıyla ilişkilendirilmesinde TMS’deki esaslara uyulur.

 

·   TTK uyarınca,

 

-       duran varlıklar,

-       dönen varlıklar,

-       borçlar,

-       diğer kalemler,

 

TMS’de gösterilen ölçülere göre değerlenir.

 

·   Faaliyet yılının gider ve gelirleri, ödeme ve tahsilat tarihlerine bakılmaksızın yılsonu finansal tablolarına alınırlar.

 

·   Önceki yılsonu finansal tablolarında uygulanmış bulunan yöntemler korunur.

 

·   TTK uyarınca,

 

-        iktisap ve üretim değerlerinin belirlenmesinde kullanılacak değerleme ölçüleri,

-        değerleme ölçülerinin tanımları,

-        hangi değerleme ölçüsünün hangi kaleme uygulanacağı,

 

TMS’ye tabidir.

 

·      Aksine kanuni hükümler ve TMS saklı kalmak kaydıyla, gelir tablosunun, ticari işletmenin,

 

-     bütün gelirlerini,

-     bütün giderlerini,

 

doğru şekilde göstermesi zorunludur.

 

·      Giderler gelirlerle mahsup edilemez.

 

· TTK uyarınca, yılsonu finansal tabloları Türkçe düzenlenir (diğer kanunlarda yer alan istisnalar saklıdır).

 

· TTK uyarınca, yılsonu finansal tabloları Türk Lirası ile düzenlenir (diğer kanunlarda yer alan istisnalar saklıdır).

 

· Tüzel kişi tacirlerde, finansal tablonun yönetime yetkili kişilerce/kurullarca imzalanması gerekir.

 

·      TTK uyarınca, “konsolide finansal tabloları”  hazırlamakla yükümlü işletmeler ile konsolidasyon kapsamına giren işletmelerin belirlenmesinde ve ilgili diğer konularda TMS geçerlidir.

 

·      Gerçek ve tüzel kişi tacirlerin (münferit ve konsolide) finansal tablolarını düzenlerken,

 

- Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yayımlanan Türkiye Muhasebe Standartları’na (TMS’ye) ve TMS’nin ayrılmaz parçası olan yorumlara,  

- “Kavramsal Çerçeve” de[1] yer alan muhasebe ilkelerine ve bunların ayrılmaz parçası olan yorumlara,

 

uyma zorunluluğu bulunmaktadır (Yeni TTK m. 88, 69).

 

·      TTK’nın geçici 1’inci maddesinin 4’üncü fıkrasında KGK’ya verilen bir yetki  yer almaktadır. Bu yetki uyarınca, KGK,

 

-     TMS’den muaf olacakları tespit edebilecektir.

-     değişik işletme büyüklükleri, değişik sektörler ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar için ayrı düzenlemeler yapabilecektir.

 

·      Yeni TTK’nın geçici 6’ncı maddesinin 1’inci fıkrasında KGK’ya verilmiş bir başka yetki yer almaktadır. Bu yetki uyarınca, 01/01/2013 tarihinde (veya özel hesap dönemi dolayısıyla daha sonraki bir tarihte) başlayacak hesap dönemi için, münferit ve konsolide finansal tablolarının düzenlenmesinde, TMS’yi uygulama zorunluluğu KGK tarafından belirlenen şirketler için geçerli olacaktır.

 

·      KGK, yukarıda belirtilen yetkiler çerçevesinde 14/11/2012 tarihli ve B.07.6.KGK.0.01.00-050.01.04 - [01/7] sayılı Kararı vermiştir.[2]  Söz konusu karara göre,

 

-     halka açık şirketler,

-     bankalar ile bunların bağlı ortaklıkları,

-     sigorta ve reasürans şirketleri,

-     emeklilik şirketleri,

-     faktöring, finansman, finansal kiralama ve varlık yönetim şirketleri,

-     sermaye piyasası kurumları,

-     sermaye piyasası araçları borsada işlem gören şirketler, aracı şirketler, portföy yönetim şirketleri,

-     Bakanlar Kurulu Kararı (BKK) ile bağımsız denetim kapsamına alınmış şirketler,[3]  

münferit ve konsolide finansal tabloları hazırlarken TMS’yi uygulayacaktır.

 

·      Yine, KGK’nın yukarıda belirtilen kararı uyarınca, yukarıda belirtilenler dışında kalan şirketler için KGK tarafından yeni bir belirleme yapılıncaya kadar yürürlükteki mevzuatın uygulanmasına devam edilecektir.

 

 

 

 

 

---

[1] “Kavramsal Çerçeve”,  16/01/2005 tarihli ve 25702 sayılı Resmi Gazete (RG)’de yayımlanan 1 Sıra Numaralı  “Finansal Tabloların Hazırlanma ve Sunulma Esaslarına İlişkin Kavramsal Çerçeve Hakkında Tebliğ” ekinde yer almaktadır.

[2] Söz konusu karar 17/11/2012 tarihli ve 28470 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

[3] Bağımsız denetim kapsamına giren şirketler, 19/12/2012 tarihli ve 2012/4213 sayılı BKK ile belirlenmiştir.