Yazar: Cahit YERCİ
(cahityerci@gmail.com)
1. İki Finansal Tablo
6102
sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK),
§
bilanço,
§
gelir tablosu,
olmak
üzere iki finansal tablo öngörmüştür (Yeni TTK m. 68). Söz konusu finansal
tabloların, yönetim kurulunca, bilanço gününü izleyen hesap döneminin ilk üç
ayı içinde hazırlanması ve genel kurula sunulması gerekmektedir (Yeni TTK m.
514).
2. Finansal Tablo İlkeleri
·
Finansal tabloların açık
ve anlaşılır olması gerekir.
·
Finansal tablolar, “dürüst
resim ilkesi” ne göre
çıkarılır. Buna göre, anonim şirketlerin finansal tabloları, şirketin,
malvarlığını, borç ve yükümlülüklerini, öz kaynaklarını, faaliyet
sonuçlarını,
-
tam olarak gösterecek şekilde,
- anlamaya olanak verecek şekilde,
-
karşılaştırmaya olanak verecek şekilde,
-
ihtiyaçlara ve işletmenin niteliğine uygun bir şekilde,
-
şeffaf, dürüst ve güvenilir olarak yansıtacak şekilde,
-
aynen ve aslına sadık surette yansıtacak şekilde,
çıkarılır.
·
Bilançoda,
-
duran varlıklar,
-
dönen varlıklar,
-
özkaynaklar,
-
borçlar,
-
dönem ayırıcı hesaplar (peşin ödenen giderler ve peşin tahsil
edilen gelirler),
ayrı
kalemler halinde gösterilir ve yeterli ayrıntıya inilerek sınıflandırılır.
·
Türkiye Muhasebe Standartları’nda (TMS’de) aksi öngörülmediği ve
aksine bir hüküm olmadığı takdirde, bilançonun, ticari işletmenin,
-
bütün varlıklarını,
-
bütün borçlarını,
-
peşin ödenen giderlerini,
-
peşin tahsil edilen gelirlerini,
doğru
şekilde değerlenmiş olarak göstermesi zorunludur. Aktif ve pasif kalemler,
bilançoda, hem tamamen hem de doğru değerlenmiş olarak yer alacaktır.
·
Bilançoda, aktif ve pasif kalemler birbiriyle mahsup edilmeden
(netleştirilme yapılmadan) gösterilir.
·
Kuruluş giderleri aktifleştirilmez.
·
Gerçekleşmesi şüpheli yükümlülük ve askıdaki işlemlerden
doğabilecek muhtemel kayıplar için karşılık ayrılır.
· Bir
önceki dönemin kapanış bilançosundaki değerler ile faaliyet döneminin açılış
bilançosundaki değerler birbirinin aynı olmalıdır (“bilançonun değersel özdeşliği” ya da “karşılaştırılabilirlik”).
· Fiilî
veya hukuki duruma aykırı olmadıkça, değerlemelerde işletme faaliyetinin
sürekliliğinden hareket edilir.
· Bilanço
kapanış gününde, varlıklar ve borçlar teker teker değerlendirilir.
· Değerleme
ihtiyatla yapılmalıdır; özellikle de bilanço gününe kadar doğmuş bulunan bütün
muhtemel riskler ve zararlar, bilanço günü ile yılsonu finansal tablolarının
düzenlenme tarihi arasında öğrenilmiş olsalar bile, dikkate alınır; kazançlar
bilanço günü itibarıyla gerçekleşmişlerse hesaba katılır. Değerlemeye ilişkin
olumlu ve olumsuz farkların dönem sonuçlarıyla ilişkilendirilmesinde TMS’deki
esaslara uyulur.
· TTK
uyarınca,
-
duran varlıklar,
-
dönen varlıklar,
-
borçlar,
-
diğer kalemler,
TMS’de
gösterilen ölçülere göre değerlenir.
· Faaliyet
yılının gider ve gelirleri, ödeme ve tahsilat tarihlerine bakılmaksızın yılsonu
finansal tablolarına alınırlar.
· Önceki
yılsonu finansal tablolarında uygulanmış bulunan yöntemler korunur.
·
TTK uyarınca,
-
iktisap ve üretim değerlerinin
belirlenmesinde kullanılacak değerleme ölçüleri,
-
değerleme ölçülerinin tanımları,
-
hangi değerleme ölçüsünün hangi kaleme
uygulanacağı,
TMS’ye
tabidir.
·
Aksine kanuni hükümler ve TMS saklı kalmak kaydıyla, gelir
tablosunun, ticari işletmenin,
-
bütün gelirlerini,
-
bütün giderlerini,
doğru
şekilde göstermesi zorunludur.
· Giderler
gelirlerle mahsup edilemez.
·
TTK uyarınca, yılsonu finansal tabloları Türkçe düzenlenir
(diğer kanunlarda yer alan istisnalar saklıdır).
·
TTK uyarınca, yılsonu finansal tabloları Türk Lirası ile
düzenlenir (diğer kanunlarda yer alan istisnalar saklıdır).
·
Tüzel kişi tacirlerde, finansal tablonun yönetime yetkili
kişilerce/kurullarca imzalanması gerekir.
·
TTK uyarınca, “konsolide finansal tabloları” hazırlamakla
yükümlü işletmeler ile konsolidasyon kapsamına giren işletmelerin
belirlenmesinde ve ilgili diğer konularda TMS geçerlidir.
·
Gerçek ve tüzel kişi tacirlerin (münferit ve konsolide) finansal
tablolarını düzenlerken,
- Kamu
Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yayımlanan
Türkiye Muhasebe Standartları’na (TMS’ye) ve TMS’nin ayrılmaz parçası olan
yorumlara,
- “Kavramsal Çerçeve” de[1]
yer alan muhasebe ilkelerine ve bunların ayrılmaz parçası olan yorumlara,
uyma
zorunluluğu bulunmaktadır (Yeni TTK m. 88, 69).
·
TTK’nın geçici 1’inci maddesinin 4’üncü fıkrasında KGK’ya
verilen bir yetki yer almaktadır. Bu
yetki uyarınca, KGK,
-
TMS’den muaf olacakları tespit edebilecektir.
-
değişik işletme büyüklükleri, değişik sektörler ve kâr amacı
gütmeyen kuruluşlar için ayrı düzenlemeler yapabilecektir.
·
Yeni TTK’nın geçici 6’ncı maddesinin 1’inci fıkrasında KGK’ya
verilmiş bir başka yetki yer almaktadır. Bu yetki uyarınca, 01/01/2013
tarihinde (veya özel hesap dönemi dolayısıyla daha sonraki bir tarihte)
başlayacak hesap dönemi için, münferit ve konsolide finansal tablolarının
düzenlenmesinde, TMS’yi uygulama zorunluluğu KGK tarafından belirlenen
şirketler için geçerli olacaktır.
·
KGK, yukarıda belirtilen yetkiler çerçevesinde 14/11/2012
tarihli ve B.07.6.KGK.0.01.00-050.01.04 - [01/7] sayılı Kararı vermiştir.[2] Söz konusu karara göre,
-
halka açık şirketler,
-
bankalar ile bunların bağlı ortaklıkları,
-
sigorta ve reasürans şirketleri,
-
emeklilik şirketleri,
-
faktöring, finansman, finansal kiralama ve varlık yönetim
şirketleri,
-
sermaye piyasası kurumları,
-
sermaye piyasası araçları borsada işlem gören şirketler, aracı
şirketler, portföy yönetim şirketleri,
-
Bakanlar Kurulu Kararı (BKK) ile bağımsız denetim kapsamına
alınmış şirketler,[3]
münferit
ve konsolide finansal tabloları hazırlarken TMS’yi uygulayacaktır.
·
Yine, KGK’nın yukarıda belirtilen kararı uyarınca, yukarıda belirtilenler dışında kalan
şirketler için KGK tarafından yeni bir belirleme yapılıncaya kadar
yürürlükteki mevzuatın uygulanmasına devam edilecektir.
[1] “Kavramsal Çerçeve”, 16/01/2005 tarihli ve 25702 sayılı Resmi
Gazete (RG)’de yayımlanan 1 Sıra Numaralı
“Finansal Tabloların Hazırlanma ve
Sunulma Esaslarına İlişkin Kavramsal Çerçeve Hakkında Tebliğ” ekinde yer
almaktadır.
[2] Söz
konusu karar 17/11/2012 tarihli ve 28470 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
[3] Bağımsız
denetim kapsamına giren şirketler, 19/12/2012 tarihli ve 2012/4213 sayılı BKK
ile belirlenmiştir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder